«رشد» ساختمان نشست کرد

طی نیمه اول دهه 90 بخش ساختمان به طور متوسط در هر فصل 11‌درصد افزایش در ارزش افزوده پیدا کرد (به قیمت‌های ثابت) و رشد میانگین سالانه آن نیز 11.4‌درصد بود که چنین روند رو به رشدی ناشی از «صعود قابل‌توجه حجم سرمایه‌‌‌گذاری ساختمانی در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90» بود.

در دهه 80 حجم کل سرمایه‌‌‌گذاری ساختمانی بخش خصوصی به طور متوسط رشد واقعی سالانه 17‌درصد را تجربه کرد. همچنین در طبقه «سرمایه‌‌‌گذاری برای ساختمان‌‌‌های شروع‌‌‌شده» یا همان «ورود سرمایه به فعالیت‌‌‌های ساخت‌وساز در کشور» به عنوان یکی از طبقات سه‌گانه حجم کل سرمایه‌‌‌گذاری ساختمانی نیز رشد واقعی سالی 27‌درصد اتفاق افتاد. از آنجا که موتور «رشد»، سرمایه‌‌‌گذاری است، در نتیجه رونق بخش ساختمان در نیمه اول دهه 90 را می‌توان نتیجه وضعیت مساعد سرمایه‌‌‌گذاری در اواخر دهه 80 و یکی دو سال ابتدایی دهه 90 دانست. با این حال در نیمه دوم دهه 90 روند رشد بخش ساختمان از مدار مثبت خارج شد و نزول کرد. از سال 96 تا نیمه اول 1403 متوسط رشد فصلی بخش ساختمان (به قیمت‌های ثابت) منفی یک درصد و متوسط رشد سالانه ارزش افزوده این بخش نیز منفی 2.4‌درصد شد.

این رکود و افت ارزش افزوده بخش ساختمان در سال‌های اخیر به دلیل «کوچک‌‌‌شدن ابعاد سرمایه‌‌‌گذاری بخش‌خصوصی در صنعت ساختمان» و البته افت سرمایه‌‌‌گذاری در پروژه‌‌‌های عمرانی و زیرساختی کشور رقم خورده است. در نیمه دوم دهه 90 از یکسو تیراژ ساخت‌وساز مسکونی در کشور به حدود یک‌دوم نیمه اول دهه 90 کاهش پیدا کرد و از سوی دیگر، رشد واقعی سرمایه‌‌‌گذاری در ساختمان‌‌‌های شروع شده توسط بخش خصوصی نیز سالانه 3‌درصد کاهش یافت. در کنار این دو شاخص که نبض سرمایه‌‌‌گذاری ساختمانی خصوصی را نشان می‌دهد، متوسط نرخ رشد سالانه تشکیل سرمایه در بخش ساختمان نیز از 10‌درصد در سال‌های نیمه اول دهه 90 به منفی 1.2‌درصد از سال 96 تا نیمه اول 1403 سقوط کرد. به این ترتیب، بازتاب «سقوط سرمایه‌‌‌گذاری ساختمانی» را می‌توان در «نشست رشد بخش مسکن و ساختمان» در سال‌های اخیر مشاهده کرد.